Dit gedeelte is uitsluitend bedoeld voor professionele zorgverleners buiten de VS. Als u een patiënt of verzorger bent, klik dan hier voor meer informatie.

Over de ziekte van Niemann-Pick type C

De ziekte van Niemann-Pick type C (NPC) is een erfelijke neuroviscerale ziekte die veroorzaakt wordt door mutaties in een of twee genen (NPC1 en NPC2). De ziekte wordt gekenmerkt door een unieke afwijking in het cellulaire vettransport dat tot een toxische opstapeling van lysosomale lipiden leidt.1,2

NPC wordt vaak verkeerd gediagnosticeerd of niet opgemerkt vanwege de heterogene klinische manifestatie, een gebrek aan klinisch bewustzijn omtrent de ziekte en omdat er complexe biochemische tests nodig zijn om de diagnose te stellen.3 Daardoor kan het traject op weg naar een diagnose lang en frustrerend zijn voor patiënten en hun families.4

De timing en manifestatie van NPC-symptomen lopen tussen patiënten aanzienlijk uiteen en bestaan uit een reeks systemische en neurologische signalen die vaak niet specifiek zijn voor de ziekte. Tot de veel voorkomende symptomen die zich al in de vroege kindertijd voordoen, behoren een aanhoudende cholestatische geelzucht, hepatosplenomegalie Een abnormale vergroting van de lever en de milt hypotonie Een toestand waarin sprake is van een algemene of lokale lage spierspanning  en een vertraging in het bereiken van mijlpalen in de motorische ontwikkeling.2

Verticale supranucleaire blikparese (VSGP) Een beperking van de verticale oogbewegingen. is het meest gebruikelijke neurologische symptoom van NPC, maar het wordt tijdens de vroege kindertijd zelden vastgesteld. De verticale saccadische oogbewegingen worden als eerste aangetast. Dat betekent dat de vrijwillige saccades getest moeten worden door de patiënt te vragen om bewust naar boven en naar beneden te kijken door alleen de ogen te bewegen.2

In de late kindertijd en jeugdjaren kunnen zich een aantal andere zeer variabele en progressieve neurologische symptomen manifesteren zoals progressieve cerebellaire signalen, ataxie Onvermogen om vrijwillige spierbewegingen te kunnen coördineren. , dystonie Onvrijwillige bewegingen en aanhoudende spiercontracties die tot spastische bewegingen, tremors en vreemde lichaamshoudingen leiden. , dysfagie Problemen met slikken. , dysartie Problemen bij het duidelijk uitspreken van woorden. , gelastische cataplexie Plotseling spierslapte of in elkaar klappen van het lichaam of bij heftige emoties, met name bij lachbuien. en (epileptische) aanvallen. Die symptomen kunnen vergezeld gaan van leer- en gedragsproblemen.2

In de adolescentie of bij jongvolwassenen is doorgaans sprake van een progressieve cognitieve verslechtering en van motorische symptomen en die kunnen vergezeld gaan van psychiatrische symptomen, zoals vroegtijdige psychoses, (paranoïde) waanvoorstellingen of hallucinaties.2 Al deze symptomen nemen in ernst toe en hebben een steeds groter effect op de kwaliteit van leven naarmate het NPC-ziektebeloop voortschrijdt.

Ook tussen progressie van de ziekte en de levensverwachting bestaan er grote variaties; de meerderheid van de patiënten overlijdt echter in de leeftijd van 10 tot 25 jaar.3 De vroegtijdige manifestatie van neurologische symptomen, d.w.z. in de vroege kindertijd, leidt tot een snellere achteruitgang en eerdere dood dan bij patiënten waar de symptomen zich ‘pas’ in de adolescentie of op volwassen leeftijd openbaren (zie figuur 1).2 Progressieve neurologische NPC-manifestaties hebben een ingrijpend effect op zowel de patiënten als hun verzorgers/familie. Een vroegtijdige onderkenning van NPC, waardoor een behandeling met symptomatische en ziektespecifieke therapieën eerder kan worden begonnen, kan de kwaliteit van leven van alle betrokkenen aanzienlijk verbeteren.2

Figuur 1: Leeftijd waarop de neurologische symptomen zich voor het eerst manifesteren afgezet tegen de levensduur in Franse NPC-patiënten (Vanier et al, 2010)3

Leeftijd vs Levensverwachting

Referenties
  1. Wraith JE, Imrie J. Understanding Niemann-Pick disease type C and its potential treatment. UK Blackwell Publishing, 2007.
  2. Patterson MC, Hendriksz CJ, Walterfang M, et al, on behalf of the NP-C Guidelines Working Group. Recommendations for the diagnosis and management of Niemann–Pick disease type C: An update. Mol Genet Metab 2012. 106(3):330-344.
  3. Vanier MT. Niemann-Pick disease Type C. Orphanet Journal of Rare Diseases 2010;5:16.
  4. Klünemann H, Wraith E, Wijburg F. Niemann-Pick Type C Disease – Report on Results from the Niemann-Pick Type C Patient and Healthcare Professional Survey. Eur Neurol Rev 2011;6(1):12–15.